Art. 50 AI Act: obowiązek informowania, że rozmawiacie z AI i że treść powstała z udziałem AI
Art. 50 to przepis, który od 02.08.2026 dotyczy każdej firmy z chatbotem na stronie, asystentem AI w obsłudze klienta albo treściami przygotowanymi przez AI. Ma kilka ustępów i każdy obciąża kogoś innego. Poniżej rozbieramy je po kolei, z pełnym brzmieniem i wyjątkami, które w praktyce rozstrzygają najwięcej.
W skrócie
- Stosowany od 02.08.2026 (art. 113 AI Act, data ogólna). Kary z art. 99 ust. 4 lit. g: do 15 mln EUR albo 3% obrotu.
- Ust. 1, dostawca: system rozmawiający z ludźmi musi informować, że to AI, chyba że jest to oczywiste.
- Ust. 4, podmiot stosujący: trzeba ujawnić deepfake oraz tekst z AI publikowany, by informować o sprawach publicznych.
- Tekst z AI nie musi być oznaczony, gdy przeszedł weryfikację człowieka albo kontrolę redakcyjną i ktoś bierze za niego odpowiedzialność redakcyjną.
- Informacja ma być jasna, wyraźna i najpóźniej przy pierwszym kontakcie (ust. 5).
Jak to spełniamy
Asystent jest jawnie oznaczony, artykuły i aktualności na naszych serwisach mają widoczną adnotację o udziale AI, a we wdrożeniach ustawiamy to samo dla Waszych treści.
Mapa art. 50: kto, co i kiedy
Art. 50 nie jest jednym obowiązkiem. To pięć różnych obowiązków, które spadają na różne osoby w łańcuchu: na tego, kto system buduje i udostępnia pod swoją nazwą (dostawca), albo na tego, kto go używa u siebie (podmiot stosujący).
| Ustęp | Kogo obciąża | Czego dotyczy | Obowiązek |
|---|---|---|---|
| ust. 1 | dostawca | systemy, które wchodzą w bezpośrednią interakcję z ludźmi (czaty, asystenci, boty głosowe) | osoba ma wiedzieć, że rozmawia z AI |
| ust. 2 | dostawca | systemy generujące tekst, obraz, dźwięk, wideo | znacznik czytelny dla maszyn, osobna analiza |
| ust. 3 | podmiot stosujący | rozpoznawanie emocji, kategoryzacja biometryczna | poinformować osoby, wobec których to działa |
| ust. 4 akapit 1 | podmiot stosujący | deepfake: obraz, dźwięk, wideo | ujawnić, że treść jest sztuczna |
| ust. 4 akapit 2 | podmiot stosujący | tekst publikowany, by informować o sprawach publicznych | ujawnić udział AI, chyba że była kontrola redakcyjna |
| ust. 5 | wszyscy powyżej | sposób przekazania informacji | jasno, wyraźnie, najpóźniej przy pierwszym kontakcie, z wymogami dostępności |
Ta sama firma może być w obu rolach. Kto kupuje gotowego chatbota i stawia go na swojej stronie, jest podmiotem stosującym. Kto zbudował własnego asystenta na cudzym modelu i udostępnia go klientom pod własną nazwą, jest dostawcą tego systemu w rozumieniu art. 3 pkt 3.
Ust. 1: rozmowa z AI
1. Dostawcy zapewniają, aby systemy AI przeznaczone do wchodzenia w bezpośrednią interakcję z osobami fizycznymi projektowano i rozwijano w taki sposób, aby zainteresowane osoby fizyczne były informowane o tym, że prowadzą interakcję z systemem AI, chyba że jest to oczywiste z punktu widzenia osoby fizycznej, która jest dostatecznie poinformowana, uważna i ostrożna, z uwzględnieniem okoliczności i kontekstu wykorzystywania. Obowiązek ten nie ma zastosowania do systemów AI, których wykorzystywanie jest dozwolone na mocy prawa do celów wykrywania przestępstw, przeciwdziałania im, prowadzenia postępowań przygotowawczych w ich sprawie lub ścigania ich sprawców, z zastrzeżeniem odpowiednich zabezpieczeń w zakresie praw i wolności osób trzecich, chyba że systemy te udostępnia się ogółowi społeczeństwa na potrzeby składania zawiadomień o popełnieniu przestępstwa.
Trzy rzeczy w tym przepisie mają znaczenie praktyczne:
- Obowiązek jest wbudowany w projekt. Przepis mówi „projektowano i rozwijano w taki sposób”. Informacja ma wynikać z samego systemu, a nie z regulaminu, którego nikt nie czyta.
- Wyjątek „to oczywiste” mierzy się miarą osoby „dostatecznie poinformowanej, uważnej i ostrożnej”. Okno z napisem „Asystent AI” i ikoną robota spełnia to łatwo. Konsultant na czacie z imieniem i zdjęciem człowieka nie spełnia.
- Głos i telefon to też bezpośrednia interakcja. Bot, który odbiera telefon w imieniu firmy, powinien przedstawić się jako AI na początku rozmowy.
Pułapka: „asystent Ania” z ludzkim zdjęciem w okienku czatu. Nawet jeśli w stopce strony jest wzmianka o AI, osoba pisząca na czacie może jej nie zobaczyć. Bezpieczniej oznaczyć samo okno rozmowy.
Ust. 3: emocje i biometria
3. Podmioty stosujące systemy rozpoznawania emocji lub systemy kategoryzacji biometrycznej informują osoby fizyczne, wobec których systemy te są stosowane, o fakcie ich stosowania i przetwarzają dane osobowe stosownie do przypadku zgodnie z rozporządzeniami (UE) 2016/679 i (UE) 2018/1725 oraz dyrektywą (UE) 2016/680. Obowiązek ten nie ma zastosowania do systemów AI wykorzystywanych do kategoryzacji biometrycznej i rozpoznawania emocji, których wykorzystywanie jest dozwolone z mocy prawa do celów wykrywania przestępstw, przeciwdziałania im i prowadzenia postępowań przygotowawczych w przestępstwami ich sprawach [sic], z zastrzeżeniem odpowiednich zabezpieczeń w zakresie praw i wolności osób trzecich oraz zgodnie z prawem Unii.
Ten ustęp rzadko dotyczy zwykłej firmy, ale warto pamiętać o jego związku z zakazami. Wyciąganie wniosków o emocjach pracowników w miejscu pracy jest co do zasady zakazane przez art. 5 ust. 1 lit. f (z wyjątkiem względów medycznych i bezpieczeństwa). Art. 50 ust. 3 nie legalizuje więc analizy nastroju zespołu. Dotyczy sytuacji, w których takie systemy są dozwolone, na przykład analizy emocji klientów w ankiecie, i wtedy wymaga uprzedzenia.
Nasze wdrożenia nie zawierają systemów rozpoznawania emocji ani kategoryzacji biometrycznej.
Ust. 4: deepfake i tekst z AI
4. Podmioty stosujące system AI, który generuje obrazy, treści audio lub wideo stanowiące treści deepfake lub który manipuluje takimi obrazami lub treściami, ujawniają, że treści te zostały sztucznie wygenerowane lub zmanipulowane. Obowiązek ten nie ma zastosowania, w przypadku gdy wykorzystywanie jest dozwolone na mocy prawa w celu wykrywania przestępstw, zapobiegania im, prowadzenia postępowań przygotowawczych w ich sprawie lub ścigania ich sprawców. W przypadku gdy treść stanowi część pracy lub programu o wyraźnie artystycznym, twórczym, satyrycznym, fikcyjnym lub analogicznym charakterze obowiązki w zakresie przejrzystości określone w niniejszym ustępie ograniczają się do ujawnienia istnienia takich wygenerowanych lub zmanipulowanych treści w odpowiedni sposób, który nie utrudnia wyświetlania lub korzystania z utworu.
Podmioty stosujące system AI, który generuje tekst publikowany w celu informowania społeczeństwa o sprawach leżących w interesie publicznym lub manipuluje takim tekstem, ujawniają, że tekst został sztucznie wygenerowany lub zmanipulowany. Obowiązek ten nie ma zastosowania, w przypadku gdy wykorzystywanie jest dozwolone na mocy prawa w celu wykrywania przestępstw, zapobiegania im, prowadzenia postępowań przygotowawczych w ich sprawie lub ścigania ich sprawców lub w przypadku gdy treści wygenerowane przez AI zostały poddane weryfikacji przez człowieka lub kontroli redakcyjnej i gdy za publikację treści odpowiedzialność redakcyjną ponosi osoba fizyczna lub prawna.
Akapit pierwszy: obraz, dźwięk, wideo
Dotyczy treści, które udają prawdziwe osoby, miejsca albo zdarzenia. Wygenerowane zdjęcie „prezesa przy nowej linii produkcyjnej”, głos znanej osoby w reklamie, wideo z rzekomą wypowiedzią. Ilustracja, która nikogo nie udaje (abstrakcyjna grafika do artykułu), zwykle nie jest deepfake, ale jej oznaczenie niczego nie kosztuje.
Dla treści wyraźnie artystycznych, satyrycznych albo fikcyjnych obowiązek jest łagodniejszy: wystarczy ujawnić, że takie treści są w utworze, w sposób, który nie psuje odbioru. Napis w napisach końcowych zamiast znaku wodnego na każdej klatce.
Akapit drugi: tekst o sprawach publicznych
To najczęściej źle rozumiany fragment art. 50. Dwa zawężenia ograniczają go mocno:
- Cel tekstu: chodzi o tekst publikowany „w celu informowania społeczeństwa o sprawach leżących w interesie publicznym”. Komunikat urzędu, artykuł o nowych przepisach, wiadomość o wydarzeniu. Opis produktu w sklepie, mail do klienta albo oferta handlowa tu nie wchodzą.
- Kontrola redakcyjna: obowiązek znika, gdy tekst przeszedł weryfikację człowieka albo kontrolę redakcyjną i ktoś ponosi za niego odpowiedzialność redakcyjną. Oba warunki muszą być spełnione razem.
W praktyce: tekst, który AI napisała, a człowiek przeczytał, poprawił i podpisał jako redakcja, nie wymaga etykiety z art. 50 ust. 4. Tekst wypuszczany automatycznie, bez czytania, wymaga. Wiele firm i redakcji oznacza jednak wszystkie teksty z udziałem AI, także zredagowane, bo to buduje zaufanie i usuwa spór o to, czy kontrola była wystarczająca. My robimy tak samo.
Ust. 5: jak przekazać informację
5. Informacje, o których mowa w ust. 1–4, są przekazywane zainteresowanym osobom fizycznym w jasny i wyraźny sposób, najpóźniej w momencie pierwszej interakcji lub pierwszego stosowania. Informacje te muszą spełniać mające zastosowanie wymogi dostępności.
- „Jasny i wyraźny”: zwykłe słowa, czytelny kontrast, w miejscu, na które człowiek patrzy. Szary tekst drobnym drukiem w stopce trudno obronić.
- „Najpóźniej w momencie pierwszej interakcji”: w pierwszej wiadomości czatu, na początku rozmowy telefonicznej, przy samej treści. Nie po fakcie.
- „Wymogi dostępności”: oznaczenie ma być czytelne także dla czytnika ekranu, więc sama ikona bez tekstu alternatywnego nie wystarczy. Dla podmiotów publicznych dochodzi polska ustawa o dostępności cyfrowej.
Art. 50 ust. 7 zapowiada kodeksy praktyk, które Komisja może uznać za wystarczające do spełnienia obowiązków z ust. 2 i 4. Gdy się pojawią, będą najprostszym punktem odniesienia przy kontroli.
Kary
Naruszenie art. 50 jest wprost wymienione w art. 99 ust. 4 lit. g AI Act:
4. Nieprzestrzeganie któregokolwiek z przepisów dotyczących operatorów lub jednostek notyfikowanych, innych niż przepisy ustanowione w art. 5, podlega administracyjnej karze pieniężnej w wysokości do 15 000 000 EUR lub – jeżeli sprawcą naruszenia jest przedsiębiorstwo – w wysokości do 3 % jego całkowitego rocznego światowego obrotu z poprzedniego roku obrotowego, w zależności od tego, która z tych kwot jest wyższa: […]
g) obowiązki dostawców i podmiotów stosujących w zakresie przejrzystości zgodnie z art. 50.
Dla mniejszych firm górna granica jest niższa:
6. W przypadku MŚP, w tym przedsiębiorstw typu start-up, wysokość kary pieniężnej, o której mowa w niniejszym artykule, nie przekracza wartości procentowej lub kwoty, o których mowa w ust. 3, 4 i 5, w zależności od tego, która z tych kwot jest niższa.
Dla firmy z obrotem 20 mln zł to różnica między „do 15 mln EUR” a „do 3% obrotu”, czyli do 600 tys. zł. Maksimum to górna granica, nie stawka. Przy ustalaniu kary organ bierze pod uwagę między innymi charakter i czas naruszenia oraz współpracę firmy.
Kto to sprawdza w Polsce
AI Act jest rozporządzeniem, więc działa w Polsce bezpośrednio. Polska ustawa z 3 lipca 2026 r. o systemach sztucznej inteligencji (Dz.U. 2026 poz. 1003) dodaje to, czego rozporządzenie nie mogło ustalić samo: kto pilnuje przepisów, jak wygląda kontrola i kto nakłada kary. Ustawę ogłoszono 27.07.2026, weszła w życie 11.08.2026, a przepisy o opiniach, kontroli, postępowaniu i karach zaczęły działać trzy miesiące po ogłoszeniu.
Art. 5. 1. Komisja Rozwoju i Bezpieczeństwa Sztucznej Inteligencji, zwana dalej „Komisją”, jest organem nadzoru rynku w zakresie systemów sztucznej inteligencji w rozumieniu art. 70 ust. 1 rozporządzenia 2024/1689.
2. Komisja działa jako pojedynczy punkt kontaktowy, o którym mowa w art. 70 ust. 2 rozporządzenia 2024/1689.
Komisja może prowadzić kontrolę (art. 48), przyjmuje skargi od każdego (art. 59), może wydać ostrzeżenie już w toku postępowania (art. 61) i nakłada kary w wysokości z rozdziału XII AI Act (art. 104).
Art. 48. 1. Komisja może prowadzić kontrolę przestrzegania rozporządzenia 2024/1689 i ustawy, z uwzględnieniem art. 2 ust. 2.
Art. 104. 1. Komisja nakłada na podmiot obowiązany do przestrzegania rozporządzenia 2024/1689, w drodze decyzji, administracyjną karę pieniężną w przypadkach, wysokości i na warunkach określonych w rozdziale XII rozporządzenia 2024/1689.
Przydatne, gdy nie macie pewności. Ustawa daje opinię indywidualną: Komisja odpowiada na Wasze pytanie o konkretny stan faktyczny albo planowane wdrożenie, opłata za wniosek to 150 zł (art. 11), a opinia wiąże Komisję i inne organy w tej sprawie (art. 13). Wniosek może złożyć także firma, która dopiero planuje działanie objęte AI Act (art. 9 ust. 1 pkt 2).
Jak to spełniamy w redAi
- Ust. 1: asystent w portalu redAi jest jawnie oznaczony jako AI w samym oknie rozmowy, od pierwszej wiadomości. Nie udaje człowieka, nie ma ludzkiego imienia ani zdjęcia.
- Ust. 4: artykuły i aktualności na redai.pl, szpitalai i urzadai mają widoczną adnotację o udziale AI, także te, które przeszły redakcję. Nie korzystamy z wyjątku redakcyjnego, choć moglibyśmy.
- Ust. 5: adnotacja jest zwykłym tekstem przy treści, czytelnym dla czytnika ekranu, a nie samą ikoną.
- Ust. 2: treści mają dodatkowo znacznik maszynowy, opisany w osobnej analizie.
- We wdrożeniach: ustawiamy to samo dla Waszych treści i Waszych kanałów, na przykład oznaczenie czatu dla klientów albo adnotację w komunikatach publikowanych z pomocą AI.
Co zrobić po Waszej stronie
- Spiszcie miejsca, w których klient, petent albo pacjent styka się z AI: czat na stronie, bot telefoniczny, automatyczne odpowiedzi mailowe.
- W każdym z nich sprawdźcie, czy informacja „to AI” jest widoczna od pierwszego kontaktu. Jeśli nie, dodajcie ją w samym oknie albo na początku rozmowy.
- Ustalcie zasadę dla tekstów publikowanych: kto czyta i zatwierdza tekst z AI, zanim pójdzie na stronę. Zapiszcie ją.
- Grafiki i nagrania z AI, które pokazują ludzi albo realne miejsca, oznaczajcie zawsze.
- Jeśli kupujecie gotowe narzędzie, zapytajcie dostawcę, jak spełnia ust. 1 i ust. 2. Odpowiedź dołączcie do dokumentacji.
Najczęstsze pytania
Czy chatbot na stronie firmy musi informować, że jest AI?
Tak, chyba że jest to oczywiste dla uważnego i ostrożnego użytkownika. Obowiązek z art. 50 ust. 1 ciąży na dostawcy systemu, ale firma, która wybiera narzędzie i ustawia jego wygląd, w praktyce decyduje, czy oznaczenie będzie widoczne. Najprościej: napis „Asystent AI” w oknie czatu.
Czy każdy tekst napisany z pomocą AI trzeba oznaczać?
Nie. Art. 50 ust. 4 akapit drugi dotyczy tekstu publikowanego w celu informowania społeczeństwa o sprawach w interesie publicznym, i to tylko wtedy, gdy nie było weryfikacji człowieka albo kontroli redakcyjnej z osobą odpowiedzialną za publikację. Maile, oferty i opisy produktów nie wchodzą w ten przepis. Oznaczanie wszystkiego jest dobrowolną, dobrą praktyką.
Od kiedy stosuje się art. 50 AI Act?
Od 02.08.2026, czyli od ogólnej daty stosowania z art. 113. Dla znakowania maszynowego z ust. 2 jest okres przejściowy do 02.12.2026 dla systemów wprowadzonych do obrotu przed 02.08.2026 (art. 111 ust. 4).
Kto odpowiada za brak oznaczenia: dostawca narzędzia czy firma, która go używa?
To zależy od ustępu. Za ust. 1 i 2 odpowiada dostawca systemu. Za ust. 3 i 4 odpowiada podmiot stosujący, czyli firma, która używa narzędzia i publikuje jego wyniki. Firma, która pod własną nazwą udostępnia klientom asystenta zbudowanego na cudzym modelu, może być dostawcą.
Jaka kara grozi za naruszenie art. 50?
Do 15 mln EUR albo do 3% rocznego światowego obrotu (art. 99 ust. 4 lit. g). Dla MŚP stosuje się niższą z tych dwóch kwot (art. 99 ust. 6).
Źródła
- AI Act, tekst skonsolidowany z 27.07.2026 (EUR-Lex, wersja informacyjna)
- AI Act, rozporządzenie (UE) 2024/1689, Dz.U. L 2024/1689 (brzmienie pierwotne)
- Omnibus AI, rozporządzenie (UE) 2026/1744
- Ustawa z 3 lipca 2026 r. o systemach sztucznej inteligencji, Dz.U. 2026 poz. 1003 (ISAP)
Cytaty pochodzą z polskich wersji językowych aktów prawnych opublikowanych w Dzienniku Urzędowym UE i w Dzienniku Ustaw. Ta strona opisuje, jak rozumiemy przepisy i jak je spełniamy we wdrożeniach redAi. Nie zastępuje porady prawnej w Waszej konkretnej sprawie.
Opracowanie: zespół redAi z wykorzystaniem narzędzi AI. Cytaty przepisów sprawdzone z tekstami źródłowymi.
Pozostałe przepisy
Potrzebujecie dokumentów do audytu albo przetargu?
Rejestr systemów AI, ocena ryzyka, polityka przejrzystości, materiał szkoleniowy i wzór umowy powierzenia. Prześlemy komplet.