Jak AI może odczytać rysunek DWG, policzyć materiały z AutoCAD i wyłapać zmiany między rewizjami?

AI może przetworzyć plik DXF eksportowany z AutoCAD, wyciągnąć z niego zestawienie bloków z atrybutami i porównać dwie rewizje rysunków bez ręcznego liczenia i przeklejania do Excela. Działa to zarówno dla instalacji elektrycznych, gdzie liczycie oprawy i gniazda, jak i dla projektów branżowych, gdzie trzeba sprawdzić, czy opisy pomieszczeń na rzucie architektonicznym zgadzają się z opisami na rzucie elektrycznym. Żeby to uruchomić, nie musicie wdrażać modelu BIM ani zmieniać oprogramowania: wystarczy eksport z AutoCAD i konsekwentny standard nazewnictwa warstw oraz atrybutów bloków.

Co naprawdę kryje się w pliku DWG i co można stamtąd wyciągnąć?

Plik DWG wygląda jak rysunek techniczny. W rzeczywistości to baza danych. Każdy element ma swoje miejsce w strukturze pliku: warstwę, typ geometrii, styl, a w przypadku bloków z atrybutami: pola z danymi, których na wydruku nie widać.

Warstwy (Layers) to pierwszy poziom organizacji. W biurach projektowych przyjęto nazywać je według konwencji: E-OSWIETLENIE, E-GNIAZDKA, E-KABLE-NN, A-SCIANA, A-DRZWI, S-SLUP. Ta struktura nie jest tylko estetyczna. Jeśli wszystkie oprawy leżą konsekwentnie na warstwie E-OSWIETLENIE, AI wie, co liczyć. Jeśli część trafiła na warstwę 0 albo na MISC po imporcie z obcego systemu CAD, wynik będzie niekompletny. I nikt tego na wydruku nie zobaczy.

Bloki z atrybutami (Block Attributes) to serce każdego projektu instalacyjnego. Blok oprawa świetlna to nie tylko kształt rysunkowy: ma atrybuty z polami TAG i VALUE. Pole TAG to nazwa pola (np. TYP, NR_KATALOGOWY, MOC_W, STREFA, POMIESZCZENIE, OBWOD), a VALUE to konkretna wartość wpisana przez projektanta (np. OWP-LED-36W, 1.12, OB-07). Dla gniazdka typowe pola to TYP, FAZA, OBWOD, WYSOKOSC_MONTAZU. Dla urządzenia technologicznego: OZNACZENIE, POZYCJA_W_PROJEKCIE, NR_OBWODU_ZASILAJACEGO. Te wartości można wyciągnąć komendą ATTEXT albo DATAEXTRACTION i dostać tabelę, z którą AI potrafi pracować.

Ramka rysunku (Title Block) też jest blokiem z atrybutami. Pola takie jak NR_RYSUNKU (np. E-01-003), TYTUL, SKALA, REWIZJA, DATA_REWIZJI, PROJEKTANT, SPRAWDZIL są widoczne w ramce na wydruku. Ale zwykle przepisuje się je ręcznie do rejestru rysunków albo w ogóle się tego nie robi. AI może wyciągnąć te dane z wszystkich DXF-ów z folderu projektu i zbudować rejestr automatycznie.

Tabela rewizji bywa wbudowana w ramkę jako atrybuty (REW_01_OPIS, REW_01_DATA, REW_02_OPIS itd.) albo jako osobna tabela na arkuszu. Opisuje, co zmieniło się w każdej wersji rysunku.

Arkusze wydruku (Layouts) to zakładki widoczne na dole ekranu AutoCAD. Jeden plik DWG może mieć kilkadziesiąt zakładek Layout, każda z inną częścią instalacji lub innym arkuszem zestawień. W projektach budowlanych to norma: osobny Layout dla każdej kondygnacji, dla zestawień, dla legend.

Jednym słowem: plik DWG ma w sobie znacznie więcej niż widać na wydruku A1. Pytanie tylko, czy te dane zostały wypełnione.

Jak AI fizycznie dostaje się do rysunku: API, eksport i pliki wymiany

AutoCAD nie jest aplikacją chmurową z otwartym REST API do bezpośredniego czytania plików. To ważna informacja na starcie, bo wyznacza, jak integracja może wyglądać.

Autodesk Platform Services (APS, dawniej Autodesk Forge) to oficjalne REST API producenta. Model Derivative API konwertuje plik DWG do formatu metadanych i udostępnia drzewo obiektów, właściwości bloków i atrybuty jako JSON. Design Automation API pozwala uruchamiać skrypty AutoLISP lub kod .NET po stronie chmury Autodesk bez otwartego AutoCAD na lokalnym komputerze. Do działania potrzebujecie: konta deweloperskiego na Autodesk Platform Services (aps.autodesk.com), pary kluczy Client ID i Client Secret, przestrzeni Object Storage Service (OSS) do wgrywania plików DWG przed analizą. To droga dla programisty: wymaga konfiguracji, utrzymania i znajomości REST API. Możliwości duże. Próg wejścia też.

DXF: format otwarty, który AI czyta bezpośrednio. AutoCAD eksportuje każdy rysunek do DXF (Drawing Exchange Format) jedną komendą: DXFOUT lub File > Save As > DXF. DXF to plik tekstowy z jawną strukturą. Sekcja HEADER przechowuje zmienne rysunkowe i wersję formatu. Sekcja TABLES: definicje warstw, styli i typów linii. Sekcja BLOCKS: definicje bloków z ich atrybutami. Sekcja ENTITIES: wszystkie elementy na rysunku, w tym wstawienia bloków (typ INSERT) z wypełnionymi wartościami atrybutów. Sekcja OBJECTS: słowniki i metadane. AI może go przeczytać bez żadnej licencji ani API. Dla większości biur to najprostszy punkt wejścia.

DATAEXTRACTION: wbudowana komenda AutoCAD. Dostępna od AutoCAD 2008. Uruchamia kreator, który pozwala wskazać jeden plik DWG lub cały folder, wybrać bloki do analizy i atrybuty do eksportu. Wynik zapisuje się do XLS, CSV lub MDB. Efekt: tabela z wierszem dla każdego bloku i kolumnami dla każdego atrybutu. Gotowa do dalszej obróbki. Kreator zapisuje swoje ustawienia do pliku szablonu .DXE, więc następny eksport to jedno kliknięcie. Dla biur projektowych to szybsze niż konfigurowanie APS.

Czego Autodesk nie udostępnia bez APS: nie ma możliwości bezpośredniego odpytywania pliku DWG przez API bez wcześniejszego wgrania do chmury Autodesk. Nie ma żywej synchronizacji: plik DWG na dysku serwera nie wysyła danych do AI automatycznie. Każda analiza zaczyna się od eksportu przez projektanta albo od skonfigurowania automatycznego wgrania do monitorowanego folderu. Dla biur, które nie chcą angażować programisty, DXF eksportowany ręcznie lub DATAEXTRACTION do CSV w zupełności wystarczą do większości zadań.

Zestawienie materiałów z rysunku: jak AI przelicza bloki i co z tego wychodzi

U jednego z biur projektujących instalacje elektryczne standardowe zestawienie opraw z jednego rzutu zajmowało projektantowi od półtorej do dwóch godzin. Oprawy ewakuacyjne na innej warstwie niż podstawowe, dwa typy gniazd 230V w jednej strefie, kilka bloków z niekompletnymi atrybutami. Wszystko ręcznie, przesuwając kursor po ekranie i uzupełniając tabelę w Excelu. Po zbudowaniu integracji przepływ wygląda tak:

• Projektant eksportuje rzut do DXF lub uruchamia DATAEXTRACTION z gotowym szablonem .DXE
• Plik trafia do folderu roboczego portalu
• AI parsuje DXF: czyta sekcję ENTITIES, filtruje elementy typu INSERT (wstawione bloki), pobiera ich atrybuty i współrzędne wstawienia
• Wynik: tabela z kolumnami POMIESZCZENIE, TYP, NR_KATALOGOWY, WARSTWA, OBWOD, LICZBA
• AI grupuje, sumuje i generuje zestawienie gotowe do wyceny lub przekazania do kierownika budowy

AI nie tylko liczy. Potrafi odpowiedzieć na pytania: "Ile opraw ewakuacyjnych na warstwie E-EWAKUACJA ma pusty atrybut STREFA_POZAROWA?", "Które gniazda 3-fazowe leżą poza strefą przemysłową, chociaż typ to 16A/400V?", "Ile gniazd komputerowych jest w pomieszczeniach biurowych, a ile w serwerowni?". Takie niespójności w ręcznym przeglądzie po prostu zostają.

Jest jeden warunek: bloki muszą mieć wypełnione atrybuty. Jeśli projektant wstawia oprawy jako kształty bez atrybutów, AI widzi tylko geometrię na danej warstwie i może co najwyżej policzyć elementy. Nie dowie się nic o typie, obwodzie ani katalogu. Standard atrybutów warto ustalić przed pierwszą integracją, najlepiej jako wspólny szablon DWG dla całego biura.

Porównanie dwóch rewizji: co zmieniło się między R01 a R02?

Inwestor zmienił układ ścian na piętrze. Biuro wydało nową rewizję: E-01-003_R02.dwg zastępuje E-01-003_R01.dwg. W tabeli rewizji jest adnotacja "Zmiana rozmieszczenia gniazd, korytarz klatki wschodniej". Ile gniazd ubyło? Ile przybyło? Które obwody zostały przeplanowane? Tego w tabeli rewizji nie ma. Żeby to sprawdzić, ktoś musi oba rysunki zestawić i przejrzeć.

AI robi porównanie tak:

• Eksportuje obie rewizje do DXF
• Parsuje listy bloków z atrybutami i współrzędnymi z obu wersji
• Porównuje: jakie bloki pojawiły się w R02 (nowe), jakie zniknęły (usunięte), jakie zmieniły pozycję o więcej niż zadana tolerancja, jakie zmieniły atrybuty
• Generuje raport różnic w kilka minut

Przykładowy wynik: "Dodano 4 gniazda TYP-A na warstwie E-GNIAZDKA w pomieszczeniu 1.12. Usunięto 2 oprawy OWP-LED na warstwie E-OSWIETLENIE. Zmieniono atrybut OBWOD w 7 gniazdach z OB-05 na OB-09. Przesunięto 3 bloki urządzeń o więcej niż 50 cm." Taki raport idzie do kierownika projektu albo kosztorysanta bez czytania całego rysunku od nowa.

Co AI nie zrobi sam: nie oceni, czy zmiana miała sens inżynieryjnie, czy nie narusza przepisów. Ale da konkretny punkt wyjścia do rozmowy z projektantem. Zamiast "co się zmieniło?" macie gotową listę.

Spójność opisów, warstwy i lista pytań dla projektanta

Poza liczeniem AI sprawdza się jako wewnętrzna korekta projektu przed przekazaniem dokumentacji. Trzy zastosowania, z których każde ratuje czas.

Opisy pomieszczeń. Na rzucie architektonicznym pomieszczenie 1.07 to "Sala konferencyjna B". Na rzucie elektrycznym E-02 ten sam numer to blok z atrybutem NAZWA="sala konfer. B". Na rzucie sanitarnym S-02 pojawia się "Sala konferencyjne B". Trzy różne zapisy, jedno pomieszczenie. AI wyciąga wszystkie unikalne nazwy ze wszystkich DXF-ów z folderu projektu i pokazuje, gdzie są rozbieżności. Projektant dostaje listę, zamiast przekładać kilkanaście rysunków na raz.

Kontrola warstw. Konwencja zakłada, że wszystkie etykiety pomieszczeń leżą na warstwie A-OPIS-POMIESZCZEN. AI parsuje DXF i szuka etykiet pomieszczeń poza tą warstwą: na warstwie 0, A-TEKST albo warstwach zamrożonych lub wyłączonych. Typowo kilka etykiet z importu z obcego CAD-a ląduje na nieoczekiwanej warstwie. Nikt tego nie widzi na ekranie, dopóki ploter nie wydrukuje pustego arkusza albo zestawienie nie wyjdzie niekompletne.

Kontrola ramek i lista pytań do projektanta. AI czyta atrybuty ramek ze wszystkich DXF-ów projektu: NR_RYSUNKU, TYTUL, REWIZJA, DATA_REWIZJI, SPRAWDZIL. Generuje rejestr rysunków i od razu sprawdza: czy dwa pliki nie mają tego samego numeru, czy rewizja w pliku zgadza się z rewizją w nazwie pliku, czy data rewizji R02 nie jest wcześniejsza niż data R01, czy wymagane pola ramki są wypełnione. Z tej analizy wychodzą gotowe pytania do projektanta: "Rysunek E-03-012 ma REWIZJA=R02 w ramce, ale nazwa pliku wskazuje R01. Czy to błąd?", "Pole SPRAWDZIL jest puste w siedmiu rysunkach. Proszę o uzupełnienie przed wysyłką do inwestora."

To nie jest kontrola formalna dla samej kontroli. Każde pytanie, które AI zadaje projektantowi przed przekazaniem dokumentacji, to jeden błąd mniej w zestawieniu materiałów albo jedna sprzeczność mniej, którą inwestor znajdzie po przetargu. Albo gorzej: po budowie.

Od czego zacząć, żeby to działało w Waszym biurze

Zanim uruchomicie integrację z AI, warto sprawdzić stan danych. Otwórzcie jeden DWG z bieżącego projektu, uruchomcie DATAEXTRACTION i wyeksportujcie kilka bloków do CSV. Jeśli tabela ma puste kolumny tam, gdzie powinny być typy i numery katalogowe, integracja zadziała, ale zestawienie będzie niekompletne. To ważna informacja: nie blokuje wdrożenia, ale mówi, od czego zacząć.

• Standard atrybutów bloków. Lista tagów dla najważniejszych bloków: TYP, NR_KATALOGOWY, POMIESZCZENIE, STREFA, OBWOD. Jeden wspólny szablon DWG z gotowymi blokami dla całego biura albo dla konkretnej branży (elektryczna, sanitarna, architektura).
• Konwencja nazw warstw. Dwie-trzy strony dokumentu z listą warstw i zasadą nadawania nazw. Jeden raz ustalić, zaktualizować szablon projektu i wymagać tego od podwykonawców.
• Miejsce na pliki. Folder sieciowy, SharePoint albo inny zasób, do którego system integracyjny ma dostęp. Każdy nowy DXF po eksporcie trafia tam ręcznie lub automatycznie.
• Jeden projekt testowy. Jedno zestawienie materiałów albo jedno porównanie rewizji. Sprawdźcie wynik z tym, co macie w Excelu. Różnice pokażą, gdzie standard atrybutów wymaga doprecyzowania.

Jeśli pracujecie z biurem zewnętrznym, które nie chce zmieniać bloków, DXF nadal da warstwy i geometrię. AI policzy obiekty na danej warstwie, nawet bez atrybutów. Mniej precyzyjne, ale często wystarczy do pierwszego szacunku przed wyceną albo do szybkiej kontroli, czy projektant w ogóle zamodelował daną instalację.

Sprawdzenie, czy Wasze rysunki nadają się do takiej integracji, zajmuje jedno spotkanie i jeden przykładowy DXF. Żeby to przetestować na swoich danych, zarezerwujcie 15 minut rozmowy. Możecie też przejrzeć, jak podobne integracje działają u innych firm: realne wdrożenia.